Η Αντίπαρος δεν κατοικείται μόνο από ανθρώπους
Πέντε αφίξεις. Πέντε σκάφη και η πρώτη φορά . Ένα νησί που μου έμαθε να βλέπω.
Η Αντίπαρος δεν μπήκε στη ζωή μου από τη θάλασσα. Υπάρχουν αλήθειες που, αν τις παραλείψεις, το κείμενο μένει μισό. Και η μεγαλύτερη παράλειψη σε αυτή την ιστορία είναι πως η πρώτη φορά που βρέθηκα στην Αντίπαρο δεν είχε καμία σχέση με τη θάλασσα, τα σκάφη ή το επάγγελμά μου.
Δεν πήγα ως πλοίαρχος… πήγα ως ένας ερωτευμένος νέος και δεν θυμάμαι αν τότε πρόσεξα το λιμάνι, ούτε αν κοίταξα τα σκάφη που έμπαιναν και έβγαιναν. Θυμάμαι όμως το φως, τα στενά, την ηρεμία και εκείνη την ανεξήγητη αίσθηση ότι ο χρόνος κυλούσε με διαφορετικό ρυθμό και ίσως γι’ αυτό επέστρεφα πάντα χωρίς να το συνειδητοποιώ. Δεν γύριζα απλώς σε ένα όμορφο κυκλαδίτικο νησί. Γύριζα σε ένα κομμάτι της ζωής μου που μου θύμιζε ποιος ήμουν πριν η ευθύνη γίνει καθημερινότητα. Μετά την τελευταία μου επίσκεψη στην Αντίπαρο πριν μερικές ημέρες , δεν σκέφτομαι μόνο ένα νησί στις Κυκλάδες. Σκέφτομαι πέντε σκάφη. Πέντε διαφορετικές περιόδους της ζωής μου…πέντε φορές που πίστεψα ότι πήγαινα σε έναν προορισμό, ενώ στην πραγματικότητα ταξίδευα προς μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού μου.
M/S Sea Crown
Οι πρώτες γνωριμίες είναι σχεδόν πάντα άδικες. Ειδικά όταν είσαι Καπετάνιος. Τότε δεν βλέπεις τον τόπο αλλά τις ευθύνες. Θυμάμαι ακόμη την πρώτη φορά που πλησίασα την Αντίπαρο με το Sea Crown. Το βλέμμα μου δεν έφευγε από τα όργανα. Υπολόγιζα τον άνεμο, τα βάθη τη θέση του πλοίου, τον κατάπλου και το νησί δεν ήταν απλώς το σημείο όπου τελείωνε ένα ακόμη ταξίδι. Δεν πρόσεξα τις βουκαμβίλιες, δεν θυμάμαι τα στενά, δεν σταμάτησα στον φούρνο που μοσχοβολούσε από νωρίς το πρωί, δεν άκουσα τα σχοινιά που χτυπούσαν απαλά στα κατάρτια των μικρών σκαφών . Έκανα αυτό που κάνουν όλοι οι άνθρωποι όταν βιάζονται…. πέρασα δίπλα από την ομορφιά χωρίς να τη δω και σήμερα, τόσα χρόνια μετά, δεν με στενοχωρεί γιατί η Αντίπαρος έχει μια σπάνια υπομονή. Δεν προσπαθεί να σε κερδίσει με την πρώτη. Περιμένει και ξέρει ότι κάποτε θα επιστρέψεις. Και όταν επιστρέψεις, θα είσαι έτοιμος να τη δεις αλλιώς. Δεν το ήξερα τότε αλλά εκείνη η πρώτη άφιξη δεν ήταν η αρχή μιας γνωριμίας με ένα νησί. Ήταν η αρχή μιας σχέσης που θα κρατούσε χρόνια.
M/Y Olympias
Όταν επέστρεψα με το Olympias, δεν ένιωθα πια την ίδια αγωνία. Η εμπειρία σε κάνει καλύτερο καπετάνιο και, καμιά φορά, καλύτερο παρατηρητή. Πριν ακόμη δέσω, πρόσεξα κάτι που δεν είχα δει ποτέ…. το λιμάνι δεν ξυπνούσε από τις μηχανές αλλά από τους ανθρώπους. Ένας ψαράς ξεμπέρδευε τα δίχτυα του χωρίς να κοιτά το ρολόι του . Κοίταζε τον ουρανό. Λίγο πιο πέρα, μια γυναίκα άνοιγε τα ξύλινα παντζούρια του σπιτιού της και πότιζε τις γλάστρες της σαν να επαναλάμβανε μια τελετουργία που είχε μάθει από τη μητέρα της και εκείνη από τη δική της και ο φούρνος είχε ήδη γεμίσει τον δρόμο με τη μυρωδιά του ζεστού ψωμιού. Κανείς δεν βιαζόταν και αυτό, για έναν άνθρωπο που ζούσε με προγράμματα, αναχωρήσεις, αφίξεις και ωράρια, ήταν σχεδόν αδιανόητο. Έκατσα για λίγο σε ένα καφενείο όπου δίπλα μου δύο ηλικιωμένοι συζητούσαν. Δεν μιλούσαν για την οικονομία, ούτε για την πολιτική αλλά για τον αέρα. Για το αν θα γυρίσει βοριάς, για το αν θα βγουν τα καΐκια και τότε κατάλαβα κάτι που στις πόλεις έχουμε ξεχάσει. Στα νησιά ο καιρός δεν είναι μια πληροφορία… είναι τρόπος ζωής και ίσως, χωρίς να το καταλάβω, εκείνη ήταν η πρώτη φορά που η Αντίπαρος άρχισε να μου μιλά , όχι με λόγια αλλά με τον ρυθμό της.
M/Y Can’t Remember
Υπάρχουν ταξίδια που τα θυμάσαι για τον προορισμό και υπάρχουν ταξίδια που τα θυμάσαι για όσα κατάλαβες όταν έφτασες. Με το M/Y Can’t Remember, η Αντίπαρος έπαψε να είναι ένα λιμάνι και έγινε μια ερώτηση. Γιατί, άραγε, επιστρέφουμε σε ορισμένους τόπους; Δεν είχα την απάντηση μέχρι που πέρασα απέναντι, στο Δεσποτικό. Από τη θάλασσα, το νησί μοιάζει λιτό. Σχεδόν αυστηρό. Χωρίς τίποτα που να προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή σου. Και ίσως γι’ αυτό η πρώτη εικόνα δεν σε προετοιμάζει για όσα θα ακολουθήσουν. Περπάτησα αργά προς το ιερό του Απόλλωνα χωρίς να βιάζομαι κια πρώτη φορά δεν ένιωθα την ανάγκη να δω τα πάντα. Ήθελα απλώς να βρίσκομαι εκεί. Ο αέρας περνούσε ανάμεσα στις κολόνες με τον ίδιο τρόπο που θα περνούσε πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια και σκέφτηκα πόσα πλοία είχαν προσεγγίσει αυτά τα νερά, πόσοι ναυτικοί είχαν αναζητήσει καταφύγιο και πόσοι άνθρωποι είχαν κοιτάξει τον ίδιο ορίζοντα που κοιτούσα κι εγώ. Η θάλασσα ήταν η ίδια το ίδιο και ο άνεμος. Μόνο τα ονόματα είχαν αλλάξει και εκεί, ανάμεσα στις πέτρες και στο φως, κατάλαβα κάτι που δεν είχα σκεφτεί ποτέ. Εμείς πιστεύουμε ότι ταξιδεύουμε στους τόπους, μα στην πραγματικότητα ταξιδεύουμε μέσα στον χρόνο. Το Δεσποτικό δεν είναι ένας αρχαιολογικός χώρος…είναι μια υπενθύμιση ότι πριν από εμάς υπήρξαν άλλοι αλλά και ότι μετά από εμάς θα υπάρξουν άλλοι, όπως και ότι το μόνο που πραγματικά μας ανήκει είναι ο τρόπος που θα ζήσουμε τη δική μας διαδρομή. Έμεινα αρκετή ώρα χωρίς να βγάλω ούτε μία φωτογραφία . Δεν ήταν απόφαση… ήταν ανάγκη. Ορισμένες στιγμές, αν προσπαθήσεις να τις φυλακίσεις μέσα σε μια εικόνα, χάνουν το νόημά τους και για αυτό προτίμησα να τις αφήσω να μείνουν εκεί που γεννήθηκαν…. στη μνήμη . Επιστρέφοντας στην Αντίπαρο, το λιμάνι είχε ήδη γεμίσει ζωή. Ένα μικρό καΐκι έδενε δίπλα σε ένα υπερπολυτελές yacht ( Το έχω δει σε πολλά μέρη του κόσμου ) εδώ όμως έμοιαζε διαφορετικό. Κανείς δεν κοιτούσε με περιέργεια, κανείς δεν εντυπωσιαζόταν και ο ψαράς συνέχιζε να διπλώνει τα δίχτυα του. Το πλήρωμα του yacht ετοίμαζε τα σχοινιά κι όταν έπεσε ο ήλιος, όλοι κοιτούσαν προς την ίδια δύση. Η θάλασσα έχει έναν δικό της τρόπο να υπενθυμίζει ότι, απέναντι στη φύση, όλες οι διαφορές μικραίνουν και μάλλον γι’ αυτό αγαπώ τόσο τα νησιά γιατί η θάλασσα δεν ενδιαφέρεται για το ποιος είσαι, αλλά μόνο για το πώς τη σέβεσαι. Το ίδιο βράδυ, περπατώντας στα στενά, δεν έψαχνα πια να βρω «το πιο όμορφο σημείο» , απλά άρχισα να παρατηρώ τις λεπτομέρειες και τότε συνειδητοποίησα ότι η ομορφιά της Αντιπάρου δεν βρίσκεται στα αξιοθέατά της. Βρίσκεται στις μικρές στιγμές που δεν περιλαμβάνονται σε κανέναν ταξιδιωτικό οδηγό και αυτές είναι οι στιγμές που παίρνεις μαζί σου όταν φύγεις.
M/Y Jes
Υπάρχει μια στιγμή που καταλαβαίνεις ότι δεν ψάχνεις πια τα αξιοθέατα. Ψάχνεις τις συνήθειες. Με το Jes δεν αισθάνθηκα ότι έφτασα σε έναν καινούργιο προορισμό αλλά ένιωσα σαν να γύρισα σε έναν γνώριμο δρόμο και το περίεργο ήταν ότι δεν θυμόμουν τα μέρη αλλά τους ρυθμούς. Ήξερα ήδη ποια ώρα το λιμάνι αρχίζει να ξυπνά και πότε ο φούρνος γεμίζει τον αέρα με τη μυρωδιά του ψωμιού, πότε ο ήλιος αφήνει τη σκιά της εκκλησίας να πέσει πάνω στην πλατεία, πότε οι πρώτες καρέκλες βγαίνουν έξω από τα καφενεία. Δεν είχα έρθει για να δω κάτι καινούργιο αλλά για να ξαναβρώ κάτι γνώριμο. Εκείνο το ταξίδι πέρασα περισσότερο χρόνο περπατώντας παρά πλοηγώντας . Χωρίς χάρτη, χωρίς πρόγραμμα με την αίσθηση πως χανόμουν…. στην Αντίπαρο όμως δεν μπορείς να χαθείς όσο και εάν κάποιοι προσπαθήσουν. Όλα τα στενά, με έναν παράξενο τρόπο, σε οδηγούν πίσω στους ανθρώπους. Σε μια αυλή , σε ένα παιδί που παίζει μπάλα χωρίς να το νοιάζει αν κάποιος του χαλάσει τη φάση , σε έναν γάτο που κοιμάται πάνω σε μια καρέκλα, σαν να ξέρει πως κανείς δεν θα τον ενοχλήσει. Αυτές είναι οι εικόνες που δεν βρίσκεις στους ταξιδιωτικούς οδηγούς. Κι όμως, είναι οι εικόνες που θυμάσαι περισσότερο. Στην Αντίπαρο δεν υπήρχε τίποτα περιττό και όμως δεν λείπει τίποτα γιατί σε αυτό το νησί η απλότητα δεν είναι έλλειψη…είναι επιλογή. Εκείνο το ταξίδι δεν μου άφησε κάποια εντυπωσιακή φωτογραφία. Μου άφησε κάτι καλύτερο…. ότι η ελευθερία στο μυαλό και την ψυχή συνεχίζει να κυλά με ανθρώπινο μέτρο και ότι αυτό, στις μέρες μας, είναι ίσως η μεγαλύτερη πολυτέλεια και η πιο σοφή επιλογή.
M/Y Rev
Δεν θυμάμαι πόσα μίλια είχα ήδη γράψει στο ημερολόγιο πλεύσης όταν έφτασα ξανά στην Αντίπαρο με το Rev. Θυμάμαι όμως κάτι πολύ πιο σημαντικό. Δεν αισθανόμουν ότι έφτανα κάπου, αλλά ότι γύριζα. Δεν υπήρχε πια η περιέργεια της πρώτης φοράς, ούτε η ανάγκη να ανακαλύψω κάτι καινούργιο μιας και ήξερα ήδη πού θα περπατούσα. Δεν ήταν συνήθεια. Ήταν οικειότητα. Ένας τόπος γίνεται δικός σου όχι όταν τον γνωρίσεις ολόκληρο, αλλά όταν αρχίσεις να αναγνωρίζεις τις μικρές του λεπτομέρειες.. Η Αντίπαρος δεν είχε αλλάξει και εγώ είχα μάθει επιτέλους να τη βλέπω. Το τελευταίο εκείνο απόγευμα δεν πήγα πουθενά. Έμεινα στο λιμάνι παρατηρώντας τον κόσμο. Ένα ζευγάρι, ένα παιδί κυνηγούσε ένα περιστέρι στην πλατεία, μια παρέα γελούσε δυνατά, ένας ηλικιωμένος καθόταν μόνος του κοιτάζοντας τη θάλασσα. Δεν έμοιαζε μόνος… έμοιαζε πλήρης. Σκέφτηκα πόσο διαφορετικά έχουμε μάθει να ζούμε. Να γεμίζουμε κάθε στιγμή, κάθε πρόγραμμα, κάθε σιωπή, ενώ εδώ κανείς δεν προσπαθούσε να γεμίσει τίποτα. Άφηναν τον χρόνο να κάνει τη δουλειά του. Καθώς το Rev άφηνε πίσω του το λιμάνι, γύρισα για τελευταία φορά να κοιτάξω το νησί. Το έχω κάνει σε κάθε αναχώρηση χωρίς να ξέρω το γιατί. Ίσως γιατί πάντα έχω την αίσθηση ότι κάτι αφήνω πίσω….και πάντα κάνω λάθος. Δεν αφήνω κάτι πίσω. Παίρνω κάτι μαζί μου. Παίρνω εκείνον τον ρυθμό που μου θυμίζει ότι δεν χρειάζεται να τρέχω συνεχώς, παίρνω πράγματα που δεν χωρούν σε βαλίτσες αλλά ούτε σε ένα σκάφος . Όταν ξεκίνησα να γράφω αυτές τις γραμμές, πίστευα ότι θα έγραφα για ένα νησί. Έκανα λάθος. Έγραψα για πέντε ταξίδια, για πέντε σκάφη, για πέντε διαφορετικούς ανθρώπους που είχαν όλοι το ίδιο όνομα το δικό μου. Σήμερα, αν κάποιος με ρωτήσει γιατί επιστρέφω στην Αντίπαρο, δεν θα του μιλήσω για τις παραλίες της. Θα του πω ότι υπάρχουν τόποι που σε κάνουν να θυμάσαι ποιος ήσουν πριν αρχίσεις να βιάζεσαι και ίσως τελικά ο τίτλος αυτού του κειμένου να μην είναι ακριβώς σωστός.
Η Αντίπαρος κατοικείται, φυσικά, από ανθρώπους. Αλλά όχι από οποιουσδήποτε ανθρώπους. Κατοικείται από εκείνους που ξέρουν ακόμη να αφήνουν μια καρέκλα άδεια στο τραπέζι για έναν απρόσμενο επισκέπτη. Είναι κάτι που πρέπει να ζήσεις. Όχι για να την γνωρίσεις καλύτερα. Αλλά για να θυμηθείς ξανά ποιος θέλεις να είσαι.
Ο Γεώργιος Παρίσης είναι Captain MMa MSc DM – Παρατηρητής ισχύος, συμπεριφοράς και σιωπηλών ιεραρχιών. Εμπιστεύεται περισσότερο την περιέργεια από το πρόγραμμα.
Δες το βίντεο με τις υπέροχες εικόνες από την Αντίπαρο.
